Tương lai bất ổn của nền kinh tế Việt Nam trong cuộc đối đầu Mỹ-Trung
Tổng thống Mỹ cựu Joe Biden đã công du Việt Nam vào tháng 9/2023 và tuyên bố nâng quan hệ Việt-Mỹ lên cấp “Đối tác chiến lược toàn diện”, mở ra trang sử mới cho hai nước từng là đối thủ trong cuộc chiến tranh. Lúc đó, Việt Nam chỉ có 4 đối tác chiến lược toàn diện là Hàn Quốc, Ấn Độ, Nga và Trung Quốc.
Việc chính quyền Biden đẩy mạnh quan hệ với Việt Nam nhằm kiềm chế Trung Quốc – đối thủ cạnh tranh gay gắt của Mỹ trên nhiều lĩnh vực. Mỹ coi Việt Nam là ứng cử viên tiềm năng thay thế Trung Quốc với vai trò “công xưởng của thế giới” nên đã đầu tư đặc biệt vào đất nước Đông Nam Á này. Được sự hậu thuẫn của Mỹ, Việt Nam phát triển vượt bậc trong những năm qua.
Năm ngoái, thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đạt 123,5 tỷ USD (khoảng 176 nghìn tỷ đồng), tăng 18,1% so với năm trước. Việt Nam xếp thứ 4 về quy mô thặng dư thương mại với Mỹ sau Trung Quốc, EU và Mexico, nhưng dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng. Phố Wall nhận định Việt Nam là “quốc gia được hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung”.
Tình hình bắt đầu đảo chiều khi chính quyền Donald Trump lên nắm quyền vào đầu năm 2025. Tổng thống Trump đã đe dọa áp thuế quan lên tới 46% với Việt Nam, tố cáo nước này cho phép hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu qua đường vòng sang Mỹ. Mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam dựa trên thu hút đầu tư nước ngoài, xây dựng nhà máy sản xuất hàng xuất khẩu sang Mỹ đã rơi vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc.
Việt Nam đã vội vàng tuyên bố miễn thuế quan cho hàng hóa Mỹ và đề nghị Mỹ hoãn áp thuế cao. Trong khi đó, Trung Quốc nhanh chóng can thiệp, Chủ tịch Tập Cận Bình mới đây đã thăm Việt Nam và kêu gọi chung tay chống lại áp lực thuế quan của Mỹ. Việt Nam đang đứng giữa vòng xoáy bất lợi, vì nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, linh kiện từ Trung Quốc nên không thể xịch lạc quá xa Bắc Kinh.
Tương lai kinh tế Việt Nam cũng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Hàn Quốc, khi các tập đoàn sản xuất lớn như Samsung đã đầu tư mạnh tại Việt Nam. Samsung hiện có tới 200.000 lao động Việt Nam. Nếu Mỹ áp thuế cao với Việt Nam, xuất khẩu của các doanh nghiệp Hàn tại Việt sang Mỹ cũng sẽ gặp khó khăn lớn. Do đó, giải quyết thành công vấn đề thuế quan với Mỹ sẽ mang lại lợi ích to lớn cho cả Việt Nam và Hàn Quốc.