Hành động cân bằng của Việt Nam trước căng thẳng Mỹ-Trung

Trong bối cảnh cuộc chiến thuế quan Mỹ-Trung leo thang, tại hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc-Việt Nam ngày 14/4/2025, lời phát biểu của lãnh đạo hai nước cho thấy sự khác biệt nhỏ về quan điểm. Trong khi Trung Quốc phản đối việc Mỹ áp đặt thuế quan một chiều và kêu gọi đối phó chung, Việt Nam đã không đề cập đến cuộc tranh chấp với Mỹ mà chỉ đòi Trung Quốc điều chỉnh thâm hụt thương mại.

Theo báo Nhân Dân của Trung Quốc ngày 15/4/2025, Chủ tịch Tập Cận Bình tại hội nghị đã nói rằng “chúng ta phải phản đối sự gây áp lực đơn phương, bảo vệ hệ thống thương mại tự do toàn cầu và ổn định các mạng lưới công nghiệp và chuỗi cung ứng”. Tuy nhiên, báo Nhân Dân của Việt Nam không đưa tin về phát ngôn liên quan của Tập Cận Bình, mà chỉ đề cập lời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh cần “nâng cao hơn nữa sự cân bằng trong thương mại và chất lượng đầu tư”.

Cán cân thương mại của Việt Nam là cấu trúc “sandwich”, với thâm hụt thương mại từ Trung Quốc được bù đắp bằng thặng dư từ Mỹ. Năm ngoái, thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc lên đến 63,1 tỷ USD. Trong 2 tháng đầu năm nay, thâm hụt đã đạt 12 tỷ USD, tăng 45,8% so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, Việt Nam có thặng dư 123,5 tỷ USD với Mỹ năm trước, gấp đôi mức thâm hụt với Trung Quốc.

Trung Quốc đề nghị Việt Nam đồng thuận chống lại Mỹ về mặt thuế quan, đồng thời đưa ra những “đường cơm manh áo” như tăng cường trao đổi chiến lược và xây dựng đường sắt. Tuy nhiên, để giữ thăng bằng giữa hai cường quốc, Việt Nam vẫn không đề cập đến xung đột với Mỹ, chỉ nhấn mạnh giải quyết hiệu quả các vấn đề chưa giải quyết với Trung Quốc ở Biển Đông.

Theo giáo sư Bak Sang Su của Đại học Chungbuk, Việt Nam đã đón tiếp Chủ tịch Tập trong tuần này, nhưng vẫn thận trọng không đứng về một phía để tiếp tục đàm phán với Mỹ. Ông nhận định đây là cuộc gặp đáng lưu ý với Hàn Quốc khi chuẩn bị đàm phán với Mỹ và tiếp đón Chủ tịch Tập tới thăm.