Thiên đường di trú một thời New Zealand – nay thành địa ngục, thanh niên bản địa đổ xô tẩu thoát khỏi đất nước

Tại thành phố Auckland của New Zealand vào lúc hoàng hôn ngày 3 tháng 8 năm 2023 (giờ địa phương). Theo hãng tin Reuters.

New Zealand từng được mệnh danh là “thiên đường của người nhập cư” với chất lượng không khí xếp thứ 6 thế giới, chỉ số hạnh phúc xếp thứ 10 và mức độ hài lòng với cuộc sống xếp thứ 11. Tuy nhiên, hiện tượng lạ đang xảy ra khi chính người dân bản địa New Zealand đang rời khỏi đất nước này với tốc độ chóng mặt, đến mức có câu nói gọi là “cuộc Exodus của người Kiwi” (tên gọi vui của người New Zealand).

Theo Cục Thống kê New Zealand, số lượng người xuất cảnh ròng trong năm ngoái đã đạt mức cao kỷ lục 47.002 người. Trong khi đó, lượng người nhập cư nước ngoài vào đất nước này lại giảm, khiến con số nhập cư ròng (số người nhập cư trừ đi số người xuất cư) chỉ còn khoảng 27.098 người trong năm ngoái. Con số này chỉ bằng một phần năm so với mức cao nhất từng ghi nhận vào tháng 10 năm 2023 là 135.600 người. Số người rời khỏi New Zealand chủ yếu là những thanh niên, trong đó 56% người hướng tới Australia láng giềng.

Suy thoái kinh tế, tồi tệ nhất trong 33 năm qua
New Zealand đã rơi vào suy thoái kinh tế kéo dài hơn 1 năm. Theo số liệu của Cục Thống kê, tỷ lệ tăng trưởng GDP quý 2 năm 2023 chỉ đạt 0,7%. Sau đó, tăng trưởng GDP tiếp tục giảm và trong quý 2 năm ngoái đã chì xuống mức -1,1%, thấp nhất từ trước đến nay. Dù quý 4 năm ngoái đạt 0,7% nhưng tăng trưởng GDP cả năm 2023 vẫn ở mức âm -0,5%.

Mary Jo Vergara, chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Kiwi, cảnh báo trên đài phát thanh công cộng RNZ rằng đây là “14 tháng tồi tệ nhất kể từ năm 1991”. Tỷ lệ thất nghiệp cũng đã tăng lên 5,1% vào tháng trước (theo số liệu của tổ chức thống kê Statista) sau khi tăng vọt từ tháng 8 năm 2023.

Theo báo cáo “Kết quả kinh tế năm 2024 của các nước OECD” do Tạp chí The Economist công bố, New Zealand chỉ đứng thứ 33 trong tổng số 37 quốc gia. Trong khi đó, các nước lớn khác như Australia (0,3%), Mỹ (0,7%) và Anh (0,1%) đều ghi nhận tăng trưởng dương. Ngoài ra, nước này còn phải đối mặt với các vấn đề khác ngoài kinh tế như dự báo thâm hụt ngân sách chính phủ cao gấp 7 lần so với Nhật Bản cho tới năm 2028 và tỷ lệ tội phạm tình dục cao.

Với thực trạng của New Zealand, Australia trở thành một điểm đến hấp dẫn hơn. Theo Bloomberg, thu nhập bình quân hàng tuần của người lao động Australia trong năm ngoái là 1.888 đô la Australia (tương đương 171 triệu đồng), cao hơn 30% so với 1.586 đô la New Zealand (132 triệu đồng) của New Zealand.

Chính phủ Australia không chỉ tăng quy mô tuyển dụng thanh niên từ New Zealand mà còn nới rộng cơ hội nhập tịch và phúc lợi cho người nhập cư. Michael Gordon, chuyên gia kinh tế cấp cao của Ngân hàng Westpac Australia, nhận định trên RNZ rằng “khi nền kinh tế New Zealand trì trệ, số lượng người New Zealand chuyển sang thị trường việc làm mạnh mẽ hơn của Australia sẽ càng tăng”.

Australia cũng có quy định miễn thuế lợi tức hưu trí sau 60 tuổi, trở thành một điểm hấp dẫn khác so với New Zealand, nơi chỉ áp dụng chế độ hưu trí tự nguyện khiến việc tích lũy nguồn tài chính cho tuổi già trở nên khó khăn.

Chính phủ New Zealand đang nỗ lực ngăn chặn tình trạng di cư trẻ
Chính phủ New Zealand đang đau đầu tìm cách ngăn chặn hiện tượng di cư của người dân. Thủ tướng Chris Hipkins đề xuất các giải pháp như giảm thuế, hỗ trợ nhà ở và tăng lương nhằm xây dựng một “tầm nhìn dài hạn”. Tuy nhiên, phản ứng trong nước vẫn lạnh nhạt. Tạp chí The Economist nhận định rằng mục tiêu “đạt được sự đồng đẳng về kinh tế với Australia vào năm 2025” của cựu Thủ tướng John Key vẫn chưa thực hiện được, trong khi có câu nói đùa cay đắng rằng “mục tiêu thực tế hơn đến năm 2050 là vượt qua Fiji, quốc gia có GDP bình quân đầu người khoảng 13% so với New Zealand”.