Bị đơn vụ vụ thảm sát dân thường Việt Nam làng Phong Nhi thua kiện phúc thẩm

Khuôn mặt của bà Nguyen Thi Thanh qua đường truyền hình không giấu nổi niềm vui mừng. Ba nói bằng giọng run run vì xúc động: “Tôi đã không ngủ được đêm qua vì quá lo lắng. Nhưng hôm nay khi nhận được tin thắng kiện, tôi cảm thấy vô cùng phấn khởi và hạnh phúc”.

Ngày 12/2/1968, làng Phong Nhi nơi ông Nguyen Thi Thanh và gia đình sinh sống đã bị đốt phá. Trong vụ thảm sát dân thường do lực lượng Hàn Quốc gây ra, lúc đó 7 tuổi, ông đã mất 5 người thân và bị trọng thương ở bụng do đạn bắn. Sau đó, suốt nhiều năm ông đã nỗ lực để phơi bày sự thật về vụ việc với xã hội Hàn Quốc. Năm 2020, ông đã khởi kiện đòi bồi thường nhà nước.

Tháng 2/2023, tòa sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu của ông, tuyên bị đơn “Cộng hòa Hàn Quốc” phải bồi thường 30.001.000 won (tương đương 553 triệu đồng). Đây là phán quyết đầu tiên công nhận lực lượng Hàn Quốc đã thảm sát dân thường trong chiến tranh Việt Nam.

Như bất kỳ vụ kiện nhà nước nào, bị đơn “Cộng hòa Hàn Quốc” đã kháng cáo. Tuy nhiên, tòa phúc thẩm không chấp nhận bất kỳ lý do nào mà bị đơn đưa ra như: lực lượng tấn công có thể là quân Bắc Hàn hoặc lực lượng Việt Cộng ngụy trang; trách nhiệm bồi thường đã hết hạn; theo hiệp định giữa Hàn Quốc, Việt Nam và Mỹ thì công dân Việt Nam không có quyền đòi bồi thường với Hàn Quốc; luật nhà nước Hàn Quốc không thể áp dụng cho vụ việc này.

Tòa đã kết luận dựa trên các chứng cứ thì khả năng “bị Việt Nam phục kích” đã bị loại bỏ, thủ phạm là lực lượng Hàn Quốc. Mặc dù không có tình huống xung đột xảy ra nhưng dân thường vô tội vẫn thiệt mạng. Các thành viên đơn vị gây ra vụ thảm sát lúc đó là công chức nhà nước theo luật công vụ, và hành vi sát hại của họ liên quan đến nhiệm vụ nên trách nhiệm bồi thường của nhà nước được công nhận. Hơn nữa, thời điểm xảy ra vụ việc ông Nguyen mới 7 tuổi, mẹ đơn thân qua đời, hai nước gián đoạn bang giao… đã làm cho việc đòi bồi thường trở nên khó khăn nên thời hiệu khởi kiện chưa hết hạn.

Tòa phúc thẩm cũng nhận định các hiệp định giữa Hàn Quốc với Việt Nam Cộng hòa hay Mỹ quy định trong trường hợp lực lượng Hàn Quốc gây thiệt hại cho người dân Việt Nam thì phải có quy trình giải quyết, nhưng không nêu rõ từ chối quyền cá nhân được đòi bồi thường nhà nước Hàn Quốc. Vì vậy quyền khởi kiện của ông Nguyen được công nhận. Đây là trách nhiệm của nhà nước phát sinh từ việc triển khai quyền lực, nên đương nhiên luật bồi thường nhà nước Hàn Quốc được áp dụng.