Quy trình xử lý dân sự và hình sự tại Hàn Quốc
Bài viết giới thiệu về quy trình xử lý dân sự và hình sự tại Hàn Quốc, các cơ quan hành pháp liên quan.
Xử lý dân sự
Trường hợp 1: Giữa các cá nhân với nhau
Khi các cá nhân có mâu thuẫn không tự phân giải được (tranh chấp tài sản, thừa kế v.v…) có thể kiện nhau ra tòa án. Tòa án sẽ đóng vai trò hòa giải và phán xử giữa hai bên.
Bất kỳ ai cũng có thể đưa đơn kiện người khác ra tòa án. Trong trường hợp bạn không có chuyên môn, có thể thuê 법무사 làm việc này thay bạn. Nếu có điều kiện, bạn cũng có thể thuê luật sư (변호사) để làm thay bạn. Vì là người có chuyên môn cao hơn nên luật sư thường sẽ làm tốt hơn cho bạn.
Trường hợp 2: Giữa cá nhân với cơ quan công quyền
Khi cơ quan công quyền xác định cá nhân làm sai nhưng lỗi sai không thuộc khung xử lý hình sự theo luật, cơ quan công quyền có thể kiện cá nhân ra tòa án nhằm mục đích phạt tiền hoặc truy thu tài sản.
Ngược lại, khi cảm thấy cơ quan công quyền có lỗi sai, cá nhân cũng có thể kiện cơ quan công quyền ra tòa án. Đối với người nước ngoài tại Hàn Quốc, cơ quan công quyền làm sai nhiều nhất là xuất nhập cảnh. Hoàn toàn có quyền kiện XNC để đòi quyền lợi khi họ làm sai luật. Trong thời gian kiện XNC bạn sẽ được gia hạn visa để tiếp tục cư trú ở Hàn Quốc.
Xử lý hình sự
Quy trình của một vụ án hình sự
Một vụ án hình sự bắt đầu ở cảnh sát. Có 2 trường hợp:
- Cảnh sát hoặc cơ quan công quyền phát hiện sai phạm của người bị tình nghi và lập thành vụ án.
- Người bị tình nghi bị một người khác tố cáo. Và cảnh sát cảm thấy lời tố cáo này là có trọng lượng.
Trong trường hợp bạn không thành thạo tiếng Hàn, cả 3 cơ quan liên quan đều sẽ trang bị thông dịch tiếng Việt cho bạn. Tuy nhiên chất lượng thông dịch sẽ rất tùy thuộc vào người dịch. Người dịch có chuyên môn sẽ tránh cho bạn nhiều sai sót không đáng có gây lãng phí thời gian và ảnh hưởng đến kết quả vụ án. Người thông dịch có chuyên môn mảng này gọi là thông dịch tư pháp. Đây là một lĩnh vực chuyên môn được chính phủ Hàn Quốc tổ chức thi và cấp phép.
Nếu có nghi ngờ thông dịch cho bạn không làm việc đúng, bạn có quyền yêu cầu đổi thông dịch hoặc thuê thông dịch tư pháp riêng có chất lượng cho mình.
Cảnh sát
Là cơ quan có nhiệm vụ điều tra và thu thập chứng cứ. Mọi chứng cứ đều sẽ được chụp hình, scan, ghi thành văn bản để cho các cơ quan khác tham khảo.
Có các vai trò sau khi làm việc với cảnh sát:
- Người bị tình nghi (피의자): là người có thể có tội. Cảnh sát có thể bắt tạm giam trong 48h hoặc để tại ngoại, nhưng cấm xuất cảnh và phải trình diện tại cảnh sát khi có yêu cầu.
- Trong trường hợp bị bắt tạm giam, mỗi 48h cảnh sát nếu muốn giữ người thêm phải làm thủ tục thẩm tra lệnh bắt gửi lên tòa án, trong trường hợp được phê chuẩn mới có thể giữ người tiếp, không thì phải thả ra
- Người tham khảo (참고인): là những người cảnh sát cảm thấy có liên quan và có thể cung cấp thông tin cho vụ án, cảnh sát có thể mời lên làm việc lấy lời khai.
Thường cảnh sát đảm nhiệm vụ án sẽ là cảnh sát nơi vụ án xảy ra (có thể rất xa nơi người bị tình nghi ở). Người bị tình nghi nếu được tại ngoại có quyền yêu cầu chuyển sở cảnh sát đảm nhiệm về nơi ở để bảo đảm công việc trong thời gian điều tra.
Nếu bạn cần bảo vệ quyền lợi cho mình, bạn cần thuê luật sư trước khi làm việc với cảnh sát. Cho dù có bị bắt, bạn cũng có quyền giữ im lặng cho tới khi thuê được luật sư.
Khi cảm thấy vụ án đủ khả năng bị truy tố, cảnh sát sẽ gửi hồ sơ vụ án lên kiểm sát.
Kiểm sát
Kiểm sát có nhiệm vụ thẩm tra vụ án, phán đoán xem các chứng cứ có phù hợp không và đề nghị mức phạt. Kiểm sát cũng có quyền gọi nhân chứng lên điều tra, tuy nhiên không có quyền tạm giam như cảnh sát.
Cũng như cảnh sát, quy trình làm việc của kiểm sát đều sẽ được ghi thành văn bản.
Tòa án
Tòa án là nơi có quyền sau cùng, phán xét và đưa ra mức phạt.
Mức phạt của kiểm sát và tòa án khác nhau thế nào? Kiểm sát chỉ có thể đề nghị mức phạt, còn mức phạt tòa án đưa ra là mức phạt phải thi hành án.
Khi đã lên tới tòa án, mọi văn bản mà cảnh sát và kiểm sát đã ghi nhận ở trên đều có thể được người liên quan đến vụ án (bị cáo, luật sư) yêu cầu. Khi có yêu cầu các bên sẽ nhận được một bản sao của tất cả hồ sơ liên quan đến vụ án.
Sơ thẩm (1 심)
Đây là cấp xét xử đầu tiên.
Kháng án, phúc thẩm (2 심)
Nếu không đồng ý với phán quyết của tòa sơ thẩm, các bên có thể kháng cáo và nhận phán xử lần 2. Phán quyết này sẽ thay thế phán quyết của tòa sơ thẩm.
Giám đốc thẩm (3 심)
Các bên chỉ có thể kháng án lên cấp này nếu có sai phạm về quy trình trong các giai đoạn trước. Tòa án cấp này không có nhiệm vụ đưa ra bản án, mà sẽ chỉ giao lại quyền xử lý cho tòa phúc thẩm sau khi đã điều chỉnh một số điều sai (nếu có) trong quy trình xử lý vụ án. Nếu quy trình xử lý không sai, tòa này sẽ bác đơn kháng án của các bên ngay.
Thi hành án
Đồn cảnh sát
Là nơi tạm giam giữ nghi phạm một thời gian ngắn (vài ngày). Khi ở đây nghi phạm vẫn được thăm, vẫn có quyền gọi điện ra ngoài bằng điện thoại của cảnh sát. Mỗi lần nói chuyện giới hạn trong khoảng 3 phút.
Trong trường hợp bị bắt vào đồn, cần ngay lập tức hỏi rõ tên đồn, vị trí, ban đảm nhiệm vụ án. Sau đó gọi điện cho người thân thông báo những thông tin trên. Việc này sẽ giúp người bên ngoài phản ứng nhanh hơn vì sẽ không phải đi hỏi dò những thông tin trên. Xem thêm cần làm gì khi bị cảnh sát bắt tại Hàn Quốc.
Trại tạm giam (구치소)
Là nơi giam giữ trong thời gian chờ xét xử. Thời gian ở đây có thể là vài tháng. Tại đây bị cáo có thể được thăm bởi người thân hoặc luật sư, tuy nhiên không thể gọi ra ngoài mà chỉ có thể viết thư thông qua hệ thống điện tử.
Hàn Quốc có một đặc trưng: bạn không thể tìm các trại tạm giam hoặc trại giam trên bản đồ ở Hàn Quốc! Các bạn chỉ có thể tìm ra các địa điểm lân cận có tên gần giống ví dụ (“ngã ba trại tạm giam X” thay vì “trại tạm giam X”). Lần đầu các bạn đi tới thăm thì nên chuẩn bị thời gian dư giả để đi tìm quanh khu vực đấy. Cách khác là các bạn có thể bắt taxi vì các bác tài quanh khu vực đấy sẽ nắm rõ vị trí hơn.
Trại giam (교도소)
Đây là nơi thi hành án cuối cùng sau khi bản án được đưa ra. Tại đây phạm nhân có thể được thăm bởi người thân, tuy nhiên không thể gọi ra ngoài mà chỉ có thể viết thư thông qua hệ thống điện tử.
Ở đây giống như một xã hội thu nhỏ. Phạm nhân sẽ có một tài khoản ngân hàng riêng mà người thân có thể gửi tiền vào. Tiền trong tài khoản này phạm nhân có thể dùng để mua các nhu yếu phẩm có bán trong trại giam. Phạm nhân cũng có thể làm việc để kiếm tiền cho vào tài khoản này trang trải sinh hoạt. Sau khi thi hành án tiền trong tài khoản này sẽ là của phạm nhân.
Trung tâm bảo hộ người nước ngoài
Đối với người nước ngoài, nếu có sai phạm về XNC thì đây là nơi tạm giữ trước khi bị trục xuất về nước. Đối với án hình sự, trong trường hợp được hưởng án treo (và về nước) thì cũng sẽ được đưa tới đây. Ở đây được thăm, nhưng không có hệ thống thư từ như ở các trại giam dành cho người Hàn, điều kiện cũng không tốt bằng.
Chuẩn bị cho quy trình này
Khi đã liên quan tới án hình sự, điều tốt nhất bạn có thể làm là thuê luật sư càng sớm càng tốt.
Phí luật sư cũng sẽ dao động dựa theo quy trình này. Nếu bạn tự tin là có thể có phán quyết tốt, thì luật sư có thể giảm phí cho bạn phần ra tòa án (không có mặt tất cả các buổi mà chỉ đi những buổi cần thiết). Nếu bạn đã điều tra xong ở cảnh sát mà chỉ cần luật sư hỗ trợ ở kiểm sát và tòa án, phí luật sư cũng sẽ giảm đi. Tuy nhiên, cần cân nhắc rằng thuê luật sư muộn sẽ không có hiệu quả như việc thuê luật sư theo sát toàn bộ vụ án.
Ngoài ra, nếu bị giam bạn cần chuẩn bị sẵn thông tin liên lạc của người thân bên ngoài để có thể giúp bạn thu xếp (việc làm, nơi ở, thuê luật sư). Khi bị giam ở bất kì đâu bạn cũng sẽ không được liên lạc tự do nên những việc kia nếu không có sự chuẩn bị trước sẽ không thể sắp xếp được.